Trong đời sống hằng ngày, chất lượng nguồn nước có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người cũng như các hoạt động sản xuất và sinh hoạt. Một trong những chỉ số quan trọng để đánh giá chất lượng nước chính là độ pH. Việc đo độ pH của nước tại nhà không chỉ giúp phát hiện nguồn nước bị axit hóa hoặc nhiễm kiềm quá mức, mà còn cho phép người dùng lựa chọn phương án xử lý phù hợp. Hiện nay, có nhiều phương pháp kiểm tra pH từ truyền thống đến hiện đại, giúp người dùng dễ dàng thực hiện ngay tại gia đình.
Độ pH của nước là gì và ý nghĩa của nó
Độ pH là thang đo phản ánh tính axit hay tính kiềm của một dung dịch. Thang đo này có giá trị từ 0 đến 14, trong đó mức 7 được xem là trung tính. Khi nước có pH thấp hơn 7, tức là có tính axit; càng giảm thì độ axit càng mạnh. Ngược lại, nếu pH cao hơn 7, nước mang tính kiềm; càng tăng thì tính kiềm càng rõ.
Theo tiêu chuẩn an toàn nước uống, giá trị pH thường nằm trong khoảng 6.5 đến 8.5. Nếu vượt quá ngưỡng này, nước có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, làm thay đổi cân bằng khoáng chất trong cơ thể. Đối với môi trường thủy sinh, pH cũng đóng vai trò quan trọng vì cá và sinh vật dưới nước chỉ sống ổn định trong khoảng 4 đến 10.
>>> Sử dụng bút đo chất lượng nước trong thủy canh

Độ pH của nước là gì và ý nghĩa của nó
Các phương pháp đo pH tại nhà
Hiện nay, việc đo độ pH của nước tại nhà có thể được thực hiện bằng nhiều cách khác nhau, từ sử dụng giấy thử đơn giản cho đến các thiết bị điện tử hiện đại. Mỗi phương pháp có ưu điểm và hạn chế riêng, phù hợp cho từng nhu cầu sử dụng.
1. Đo độ pH bằng giấy quỳ tím
Giấy quỳ tím được sử dụng phổ biến trong thí nghiệm hóa học để nhận biết dung dịch có tính axit hay bazơ. Khi nhúng vào nước, giấy quỳ sẽ đổi màu: nếu chuyển đỏ, chứng tỏ dung dịch có tính axit; nếu chuyển xanh, dung dịch mang tính kiềm.
Tuy nhiên, phương pháp này chỉ cho kết quả mang tính tham khảo vì độ chính xác không cao, thường lệch khoảng 0.5 đến 1 đơn vị pH. Dù vậy, giấy quỳ tím vẫn là công cụ đơn giản, giá rẻ, phù hợp cho những ai chỉ cần kiểm tra sơ bộ nguồn nước sinh hoạt.

Đo độ pH bằng giấy quỳ tím
2. Sử dụng que thử pH
So với giấy quỳ, que thử pH cho kết quả cụ thể và chính xác hơn. Mỗi que được tẩm sẵn hóa chất phản ứng với dung dịch, tạo ra màu sắc tương ứng với từng giá trị pH. Người dùng chỉ cần nhúng que vào nước khoảng vài giây, sau đó đối chiếu màu với bảng tiêu chuẩn đi kèm để đọc kết quả.
Que thử thường có phạm vi đo rộng từ 1 đến 14 pH, đủ đáp ứng cho hầu hết mục đích kiểm tra. Ưu điểm của phương pháp này là dễ dùng, nhỏ gọn, cho kết quả nhanh và độ tin cậy cao hơn giấy quỳ.
Phương pháp nâng cao: dung dịch đổi màu và bút đo pH
Trong những trường hợp cần độ chính xác cao hoặc muốn sử dụng thường xuyên, hai phương pháp hiện đại là dung dịch đổi màu và bút đo pH là lựa chọn tối ưu.
3. Đo pH bằng dung dịch đổi màu
Dung dịch đổi màu hay còn gọi là chất chỉ thị pH, hoạt động dựa trên phản ứng hóa học khiến mẫu nước chuyển màu ở một khoảng giá trị nhất định. Ví dụ, Methyl Red đổi từ đỏ sang vàng trong khoảng pH 4.4 đến 6.2; Bromothymol Blue đổi từ vàng sang xanh dương khi pH nằm trong khoảng 6 đến 8.
Cách đo này đơn giản, nhanh chóng nhưng cũng chỉ cho giá trị tương đối, không chính xác tuyệt đối. Nó phù hợp khi cần biết nước mang tính axit hay kiềm trong một khoảng hẹp.

Đo pH bằng dung dịch đổi màu
4. Đo pH bằng bút đo pH điện tử
Đây là phương pháp chính xác và hiện đại nhất hiện nay. Bút đo pH là thiết bị điện tử cầm tay có gắn điện cực cảm biến, khi tiếp xúc với nước sẽ đo nồng độ ion H+ và hiển thị kết quả trực tiếp trên màn hình.
Ưu điểm nổi bật của bút đo pH là độ chính xác cao, thao tác nhanh, có thể tái sử dụng nhiều lần và bù nhiệt tự động. Một số dòng bút chất lượng như Milwaukee, HM Digital hay Horiba còn tích hợp thêm chức năng đo nhiệt độ, chống nước và hiệu chuẩn tự động.
So với giấy quỳ và que thử, bút đo pH có giá cao hơn, khoảng từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng tùy model. Tuy nhiên, tuổi thọ trung bình của thiết bị có thể lên tới 3 năm, giúp tiết kiệm chi phí lâu dài và đặc biệt phù hợp cho hộ gia đình thường xuyên cần kiểm tra nguồn nước.

Bút đo pH là thiết bị điện tử cầm tay có gắn điện cực cảm biến
Thế nào là độ pH an toàn trong nước?
Theo Bộ Y tế Việt Nam và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nước uống đạt chuẩn cần có pH từ 6.5 đến 8.5. Đây là khoảng an toàn để duy trì sức khỏe, hỗ trợ quá trình trao đổi chất và không gây hại đến đường tiêu hóa.
Đối với nước sinh hoạt thông thường, khoảng pH từ 6 đến 9 được chấp nhận. Riêng trong nuôi trồng thủy sản, độ pH lý tưởng thường dao động từ 6.5 đến 8 để đảm bảo sự phát triển của cá và thủy sinh vật. Nếu pH lệch quá nhiều so với ngưỡng này, cần có biện pháp xử lý như lọc, trung hòa hoặc bổ sung dung dịch điều chỉnh.
Lời khuyên khi đo pH nước tại nhà
Để kết quả đo chính xác, người dùng nên lấy mẫu nước đại diện, tránh những vị trí có cặn bẩn hay bọt khí, chú ý các lỗi khi dùng bút đo pH. Các dụng cụ như giấy thử, que thử hoặc bút đo cần được bảo quản khô ráo, tránh tiếp xúc trực tiếp ánh nắng mặt trời. Với bút đo điện tử, nên hiệu chuẩn định kỳ bằng dung dịch chuẩn pH 4.01 hoặc 7.01 để duy trì độ tin cậy.
Ngoài ra, khi phát hiện nguồn nước có pH bất thường, không nên sử dụng ngay cho ăn uống hoặc sinh hoạt. Thay vào đó, cần kiểm tra lại nhiều lần, kết hợp phân tích mẫu nước tại các trung tâm kiểm nghiệm để đưa ra biện pháp xử lý phù hợp.

Để kết quả đo chính xác, người dùng nên lấy mẫu nước đại diện, tránh những vị trí có cặn bẩn hay bọt khí.
Việc đo độ pH của nước tại nhà là một bước quan trọng trong bảo vệ sức khỏe và môi trường sống. Các phương pháp từ truyền thống như giấy quỳ, que thử cho đến hiện đại như dung dịch đổi màu hay bút đo pH đều có giá trị nhất định. Nếu chỉ cần kết quả nhanh, tiết kiệm, người dùng có thể chọn giấy quỳ hoặc que thử. Nếu cần độ chính xác cao, bền bỉ và sử dụng lâu dài, bút đo pH điện tử là lựa chọn tốt nhất.
Trong bối cảnh nguồn nước ngày càng chịu tác động từ ô nhiễm và biến đổi môi trường, mỗi gia đình nên trang bị sẵn một phương tiện đo pH để kiểm soát chất lượng nước, góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Để chọn được thiết bị phù hợp nhất cho nhu cầu của bạn, hãy tham khảo các sản phẩm uy tín từ các thương hiệu như Milwaukee, Kedida, Hanna... Mua hàng chính hãng và được tư vấn chi tiết tại các đơn vị phân phối uy tín như Mvtek.vn
Bạn cũng có thể ghé thăm website mvtek.vn – thuộc Công ty Cổ phần Công nghệ Mai Vũ, một trong những nhà phân phối uy tín trong lĩnh vực thiết bị kiểm định, đặc biệt là bút đo pH cầm tay, thiết bị đo pH để bàn , điện cực đo pH. Với phương châm: sản phẩm chính hãng đa dạng – giá cả cạnh tranh – ưu đãi liên tục – dịch vụ khách hàng tận tâm và giao hàng miễn phí tại Hà Nội, TP.HCM, MVTEK cam kết mang đến cho khách hàng trải nghiệm mua sắm tuyệt vời và chu đáo.