Nước cất có dùng để hiệu chuẩn mọi loại khúc xạ kế không?

Hiệu chuẩn khúc xạ kế bằng nước cất là thao tác quen thuộc đối với nhiều người sử dụng thiết bị đo độ ngọt, độ mặn hay nồng độ dung dịch. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết rằng nước cất không phải lúc nào cũng phù hợp với mọi loại khúc xạ kế. Việc sử dụng sai dung dịch hiệu chuẩn có thể khiến kết quả đo bị sai lệch đáng kể. Vậy nước cất có dùng để hiệu chuẩn mọi loại khúc xạ kế hay không? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Tại sao cần hiệu chuẩn khúc xạ kế?

Khúc xạ kế hoạt động dựa trên nguyên lý đo chỉ số khúc xạ của dung dịch. Trong quá trình sử dụng, các tác động từ môi trường, nhiệt độ, va đập hoặc thời gian dài không sử dụng có thể làm thiết bị bị lệch điểm chuẩn.

Việc hiệu chuẩn giúp đưa thiết bị về giá trị tham chiếu ban đầu, đảm bảo kết quả đo có độ chính xác cao nhất. Đây là bước quan trọng trước khi đo độ Brix, độ mặn, nồng độ cồn, mật ong hoặc các loại dung dịch chuyên dụng khác.

Đối với các dòng khúc xạ kế cơ học và khúc xạ kế điện tử, nhà sản xuất đều khuyến nghị kiểm tra hiệu chuẩn định kỳ để hạn chế sai số trong quá trình làm việc.

Hiệu chuẩn khúc xạ kế bằng nước cất

Nước cất có thể dùng để hiệu chuẩn khúc xạ kế nào?

Nước cất là dung dịch hiệu chuẩn phổ biến nhất hiện nay. Với chỉ số khúc xạ ổn định và độ tinh khiết cao, nước cất thường được sử dụng để hiệu chuẩn các loại khúc xạ kế có điểm chuẩn tại mức 0.

Một số thiết bị có thể hiệu chuẩn bằng nước cất gồm:

Khúc xạ kế đo độ ngọt Brix.

Khúc xạ kế đo độ mặn dải thấp.

Khúc xạ kế đo nồng độ dung dịch hòa tan.

Khúc xạ kế điện tử Atago PAL-1.

Các dòng khúc xạ kế Atago MASTER Alpha và MASTER-T.

Khúc xạ kế điện tử Atago PAL-1 có thể được hiệu chuẩn bằng nước cất

Thông thường, sau khi nhỏ nước cất lên lăng kính, giá trị hiển thị phải trở về mức 0.0°Brix hoặc 0‰ tùy theo loại thiết bị. Nếu kết quả khác giá trị chuẩn, người dùng cần điều chỉnh bằng vít hiệu chuẩn hoặc chức năng CAL/ZERO trên máy điện tử.

Có phải mọi loại khúc xạ kế đều dùng nước cất để hiệu chuẩn?

Câu trả lời là không.

Nhiều người cho rằng chỉ cần nước cất là có thể hiệu chuẩn mọi loại khúc xạ kế. Đây là quan niệm chưa hoàn toàn chính xác.

Một số dòng khúc xạ kế chuyên dụng được thiết kế với thang đo đặc biệt hoặc điểm chuẩn không nằm ở mức 0. Khi đó, nhà sản xuất sẽ yêu cầu sử dụng dung dịch chuẩn chuyên dụng thay vì nước cất.

Ví dụ:

Khúc xạ kế đo mật ong.

Khúc xạ kế đo nồng độ cồn.

Khúc xạ kế đo glycol chống đông.

Khúc xạ kế đo protein huyết thanh.

Khúc xạ kế đo hóa chất công nghiệp chuyên biệt.

Các thiết bị này thường được hiệu chuẩn bằng dung dịch chuẩn có chỉ số khúc xạ xác định trước nhằm đảm bảo độ chính xác trên toàn dải đo.

Vì sao một số khúc xạ kế không thể hiệu chuẩn bằng nước cất?

Nguyên nhân nằm ở nguyên lý đo khúc xạ kế.

Khúc xạ kế chuyển đổi chỉ số khúc xạ thành giá trị hiển thị trên thang đo chuyên biệt. Đối với các ứng dụng đặc thù, mối tương quan giữa chỉ số khúc xạ và thông số cần đo không tuyến tính như thang Brix thông thường.

Nếu sử dụng nước cất để hiệu chuẩn trong trường hợp này, thiết bị có thể đúng tại điểm 0 nhưng vẫn sai lệch ở các vùng đo thực tế.

Chính vì vậy, nhiều nhà sản xuất như Atago, Hanna hay Krüss đều cung cấp dung dịch chuẩn riêng cho từng dòng khúc xạ kế chuyên dụng.

Cách kiểm tra loại dung dịch hiệu chuẩn phù hợp

Để biết khúc xạ kế của bạn có thể hiệu chuẩn bằng nước cất hay không, hãy kiểm tra một trong các nguồn thông tin sau:

Hướng dẫn sử dụng đi kèm thiết bị.

Tem thông số kỹ thuật trên thân máy.

Website chính thức của nhà sản xuất.

Tài liệu hiệu chuẩn được cung cấp khi mua máy.

Nếu tài liệu ghi rõ "Calibration with distilled water" hoặc "Zero adjustment using distilled water", người dùng có thể sử dụng nước cất hoặc nước khử ion để hiệu chuẩn.

Cách kiểm tra loại dung dịch hiệu chuẩn phù hợp

Ngược lại, nếu nhà sản xuất chỉ định dung dịch chuẩn riêng thì nên tuân thủ đúng khuyến nghị để đảm bảo độ chính xác.

Lưu ý khi hiệu chuẩn khúc xạ kế bằng nước cất

Ngay cả khi thiết bị cho phép sử dụng nước cất, người dùng cũng cần lưu ý một số vấn đề quan trọng.

Nước sử dụng phải là nước cất hoặc nước khử ion có độ tinh khiết cao. Không nên dùng nước máy hoặc nước đóng chai vì các khoáng chất hòa tan có thể làm thay đổi chỉ số khúc xạ.

Lưu ý khi hiệu chuẩn khúc xạ kế bằng nước cất

Lăng kính cần được vệ sinh sạch trước khi hiệu chuẩn để tránh ảnh hưởng từ mẫu đo trước đó.

Nhiệt độ môi trường cũng cần được kiểm soát. Hầu hết các phép hiệu chuẩn tiêu chuẩn được thực hiện ở khoảng 20°C. Đối với các dòng khúc xạ kế có chức năng ATC (Automatic Temperature Compensation), thiết bị sẽ có công nghệ bù trừ nhiệt độ tự động trong phạm vi cho phép.

Sau khi hiệu chuẩn xong, nên kiểm tra lại bằng cách đo thêm một lần nữa với nước cất để xác nhận kết quả đã về đúng điểm chuẩn.

Kết luận

Nước cất là dung dịch hiệu chuẩn phổ biến và phù hợp với nhiều loại khúc xạ kế đo độ ngọt, độ mặn hoặc nồng độ dung dịch thông thường. Tuy nhiên, không phải mọi loại khúc xạ kế đều có thể hiệu chuẩn bằng nước cất.

Đối với các dòng khúc xạ kế chuyên dụng như đo mật ong, đo cồn, glycol hoặc hóa chất công nghiệp, người dùng cần sử dụng dung dịch chuẩn theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Trước khi hiệu chuẩn, hãy luôn kiểm tra tài liệu kỹ thuật của thiết bị để lựa chọn phương pháp phù hợp, đảm bảo kết quả đo chính xác và đáng tin cậy.